Meditatie

In het bekende ‘Gebed voor de vrede’ - vaak toegeschreven aan Franciscus van Assisi - wordt gebeden om een levenshouding die handen en voeten geeft aan geloof, hoop en liefde. Het gebed is vol van tegenstellingen, zoals liefde als antwoord op haat. Het gebed ademt een verlangen naar oprechtheid: dat het niet draait om mijzelf, maar dat ik er echt helemaal ben voor de ander. Het einde van het gebed nodigt ons uit aandachtig te lezen en na te denken over wat ‘belangeloos geven’ betekent.
 
Wie in de zorg werkt, hoort nogal eens dat het ‘dankbaar werk’ is. Je geeft tijd, aandacht en energie, maar ontvangt ook iets terug: dankbaarheid en voldoening. Ook wie buiten de zorg iets goeds doet zonder iets terug te verwachten ervaart vaak dat geven verrijkt. 
 
Het lijden van mensen in zorgcentra kan groot zijn. Er is afscheid genomen van zelfstandigheid, bewegingsvrijheid, huis of partner. Beperkingen kunnen samengaan met pijn, verdriet, eenzaamheid en machteloosheid. Vragen als ‘Waarom overkomt mij dit?’, ‘Wat is de zin van mijn leven nog?’ en ‘Waar mag ik op hopen?’ kunnen zwaar wegen. Gelovigen kunnen het gevoel hebben tekort te schieten tegen over God als zij niet meer naar de kerk kunnen of niet meer zelfstandig kunnen bidden of Bijbellezen. 
 
Mensen die lijden hebben niet altijd behoefte aan oplossingen. Vaak verlangen zij naar iemand die om hen geeft, hun verdriet erkent en met aandacht bij hen blijft. Zo kunnen wij voor een ander een naaste worden: door ruimte te maken voor de ander en aandacht te geven aan diens verhaal en verlangens. 
 
In het verpleeghuis heb ik ervaren dat geven en ontvangen op bijzondere wijze met elkaar verweven zijn. Want wie goed kijkt, ziet vaak wederkerigheid. En dat er iets ontvangen wordt van licht van boven. In ontmoetingen gebeurt er vaak iets, zoals ook vaak in de Bijbel gebeurt. Mensen bloeien open wanneer zij met hun naam worden aangesproken, als ze ondanks hun beperkingen - in horen, zien, spreken, begrijpen, onthouden - gezien worden zoals ze zijn; mensen met hun eigen levenswaarden en verhaal, hun verlangen naar geborgenheid en genegenheid, en - heel belangrijk - hun behoefte om ondanks alles iets voor een ander te kunnen blijven betekenen. Want niemand wil alleen die mens zijn die hulp nodig heeft.  
 
Ontmoetingen scheppen de gelegenheid om aan elkaar te geven én van elkaar te ontvangen, al was het alleen maar door het aandachtig samenzijn. Als er oog is voor wie je bent, en je gesteund wordt in je verdriet of onrust, komt een mens dichter bij zichzelf en bij de bron van het bestaan. Als God ter sprake komt in gesprek, gebed of muziek, en je samen je dankbaarheid of verdriet uit, eer je op dat moment samen God. Die verbondenheid van hart tot hart maakt het samenzijn mooi. “Mensen vinden de zin van hun bestaan zelden in zichzelf, maar in de ervaring dat hun leven verbonden is met dat van anderen - en met iets dat groter is dan zij kunnen verklaren”, schreef Birgit Jaarsma in Trouw (13 juni 2026). In het eigentijdse vredesgebed van ds. Harmke Heuver wordt dan ook gebeden: ‘God, maak ons een orkest van uw vrede’.  
 
‘Laat mij niet zoeken getroost te worden, maar te troosten (-), want het is toch door te geven, dat men ontvangt.’ Prachtig hoe in het gebed voor de vrede niet gezocht wordt naar het goede voor zichzelf, maar dat het wel wordt verwacht, als een zegen die alleen van boven kan komen, van Hem die ons voorging op weg van belangeloze naastenliefde. 
 
Als we aan het einde van een huiskamerviering elkaar de vrede wensen ga ik de kring rond. Mw. Jansen is in slaap gevallen. Zachtjes raak ik haar aan en ze kijkt me vragend aan. Ik reik haar mijn hand. ‘Mevrouw Jansen, ik wens u de vrede van de Heere’. Dan begint ze te stralen. Na een tijdje zegt ze: ‘Dank je wel. Ook voor jou.’ 
 
Gebed voor de vrede 
Heer, maak mij een instrument van Uw vrede.  
Laat mij liefde brengen waar haat heerst,  
laat mij vergeven wie mij beledigde,  
laat mij verzoenen wie in onmin leven,  
laat mij geloof brengen aan wie twijfelt,  
laat mij waarheid brengen aan wie dwaalt,  
laat mij hoop brengen aan wie wanhoopt,  
laat mij licht brengen aan wie in duisternis is,  
laat mij vreugde brengen aan wie bedroefd zijn. 
 
Laat mij niet zoeken getroost te worden, maar te troosten, 
niet begrepen te worden, maar te begrijpen, 
niet bemind te worden, maar te beminnen. 
want het is toch door te geven, dat men ontvangt, 
door te verliezen, dat men vindt, 
door te vergeven dat men vergiffenis ervaart, 
door te sterven, dat men verrijst tot het eeuwige leven, 
Amen 

Mw. Jacqueline Koffijberg-Allefs