Meditatie

Uit Protestants Kerknieuws 16 juli 2021

'Een liedje van het water'

Afbeelding: oorsprong onbekend

Zo tegen het einde van het seizoen, vlak voor de zomervakantie, kan de moeheid soms toeslaan. Werk, studie, taken in de kerk en alles wat weer op gang komt na de lockdown, het kan ineens teveel zijn. Tijd voor een pauze, een time out, tijd voor vakantie. Kunnen we dat nog, echt even pauze nemen? Vaak gebruiken we onze vrije tijd om iets nuttigs te doen. Eindelijk eens dat klusje in huis doen, of eindelijk eens bij die en die op bezoek, eindelijk eens dat artikel lezen. Allemaal belangrijke dingen die ook moeten gebeuren natuurlijk.  

Maar echt even niks doen of iets wat alleen maar ontspannend is en geen speciaal nut heeft, kunnen we dat nog? Zoals een lange wandeling maken of zomaar uren bij een slootje zitten en over de weilanden staren. Een tekening maken zonder dat het iets hoeft te worden. Ronddwalen in een museum of in een mooie oude kerk.   

Psychologen zijn er duidelijk over; niks doen is goed voor ons welbevinden en ook nog eens nuttig. In de trein uit het raam staren i.p.v. op je mobiel te zitten of een podcast te luisteren lijkt misschien nutteloos, maar het is de manier om nieuwe ideeën op te doen.We gaan vaak pas ontspannen als we eigenlijk al te ver gegaan zijn. We willen doorgaans steeds nuttig en productief zijn.  Dat is ook begrijpelijk, want je wordt beloont voor dingen die je doet en niet voor niks doen.  

Tijdens de lockdown hebben veel mensen het wandelen ontdekt. Een ommetje door het groen als pauze van het werk, of als afsluiting van de dag. Even het hoofd leegmaken en oog hebben voor de natuur. Wellicht iets om ook na de zomer te blijven doen?  

Op zondagmiddag 4 juli hadden we een Mijmerwandeling en we lazen onder andere het prachtige gedicht van Ida Gerhardt.  

Een liedje van het water

Ik lag de lieve lange dag
tussen het bloeiend fluitekruid;
er zweefde een liedje voor mij uit,
nu hoort naar wat ik zingen mag:

Wie nooit de lieve lange dag
bij 't spiegelklare water lag,
zijn uur is kort, zijn vreugd heeft uit,-
want nimmer zag hij wat ik zag
tussen het bloeiend fluitekruid.

Wie naar het klare water gaat
hem zullen de ogen opengaan,
want zeker zal hij hier verstaan,
geknield tussen wat groeit en leeft,
hoe God het schoonste zingen geeft
bij water, bloeiend kruid en riet
om niet!

Het gedicht doet mij denken aan mijn kindertijd. Toen kon ik dat heel goed; in het gras liggen, naar de weerkaatsende zonnestralen in het water staren en zomaar wat neuriën. 

In het laatste couplet schrijft Gerhardt dat je ogen open gaan en dat je iets zal verstaan. Het blijft een beetje mysterieus wat je precies zal verstaan en misschien zijn daar ook geen woorden voor. Wat wel duidelijk is, is dat het van God komt, die verwondering, dat zingen, die ontvankelijkheid. En dat je het ‘om niet’ krijgt, het komt je gewoon toewaaien, pure genade, je hoeft er niks voor te doen. Sterker nog, je moet juist niks doen. Een contrast met onze samenleving en met hoe ons brein geprogrammeerd is. 

Nog even terug naar de psychologie. Er bestaat ook een ander soort niks doen. Dat is vermijdingsgedrag, dingen uitstellen, confrontaties of moeilijke keuzes uit de weg gaan. Dat soort niks doen is heel wat anders. Je herkent het aan het zoeken van afleiding, bijvoorbeeld uren series kijken, gamen, veel op sociale media zitten of moeilijk alleen kunnen zijn. Steeds op zoek naar prikkels om niet met je eigen gevoelens of gedachten geconfronteerd te worden.  

Ook dan is het zinvol om de natuur in te trekken, om te de-toxen van alle beeldschermen en digitale prikkels. In de stilte kun je de stem van God veel beter verstaan en kun je weer contact maken met je diepere gevoelens. Niet de drukke emoties aan de oppervlakte, maar juist de diepere drijfveren binnenin jou. Waar je weet wat echt belangrijk voor je is.  

Ik moet denken aan wat Jezus zegt over de leliën en de vogels in Mattheus 6. Dat God weet wat we nodig hebben en dat we ons geen zorgen hoeven te maken over materiële zaken. Hij zegt: Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden.  

Jezus zegt dat we ons geen zorgen hoeven te maken over onszelf. Dat is bevrijdend en het geeft rust. Het daagt ons ook uit om kritisch te kijken naar wat we echt nodig hebben. En dat is eerder minder dan meer. Dat koninkrijk van God en zijn gerechtigheid; dat gaat over hoe we omgaan met elkaar. Maar dat koninkrijk van God is ook te vinden tussen het bloeiend fluitekruid en bij het spiegelklare water. En in een klein liedje dat voor je uit zweeft.   

Joyce Schoon