Meditatie

Uit Protestants Kerknieuws 10 juli 2020

‘Een bos in de kerk’

Afbeelding: Petrikirche Dortmund

‘Als een appelboom tussen de bomen van het woud,
zo is mijn Liefste tussen de jongemannen.
Ik verlang er sterk naar in Zijn schaduw te zitten,
en Zijn vrucht is zoet voor mijn gehemelte.’
Hooglied 2:3, HSV 

Een zomerse dag eind juni, een jaar geleden. Buiten is het 31º. Ik ben in Dortmund, één van de oudste steden in het westen van Duitsland, en nu met ruim een half miljoen inwoners de grootste stad van het Ruhrgebied. De stad is vol met mensen, zo’n 120.000 meer dan er al wonen. Ze zijn gekomen voor de Kirchentag, een tweejaarlijks evenement van de Duitse Protestantse Kerk. 

De Kirchentag, dat is: vijf dagen lang bekende sprekers, creatieve workshops, mooie vieringen, onverwachte ontmoetingen, en heel, heel veel muziek. Je kunt het je nu – een jaar later en een corona-crisis verder – nauwelijks voorstellen, met duizenden mensen en evenveel brandende kaarsjes buiten op een plein de dag afsluiten, maar een Kirchentag zonder Abendsegen en Kerzenmeer is ondenkbaar. En of je nu met 10.000 mensen in de Jaarbeurs naar Angela Merkel luistert of met 20 in een ziekenhuiskapel zit en luistert naar een lezing over ‘contemplatief gebed’, het is allemaal even goed georganiseerd en iedereen is even vriendelijk. De metro en trams rijden volgens een speciaal dienstrooster, overal staan stewards om te helpen, mensen letten op elkaar. Een groot feest! 

Het weer zit ook mee, al is het wel héél warm. Ik zoek een plek om even uit de zon te zitten. Rond de Petrikirche is een markt met allerlei stands die te maken hebben met pelgrimeren, wandelen en bezinnen. Daar ben ik nieuwsgierig naar en in de kerk is het vast koel. Even later sta ik voor de deuren van de kerk. Ik stap naar binnen en sta verbaasd stil. Het is er inderdaad koel. Maar er is nog iets anders. Ik ruik de sparren nog voor ik ze zie en ik realiseer me opeens dat ik vogels hoor. Recht voor me bevindt een bos, een écht bos. Ik kan er niet omheen kijken, zo groot is het. De grond onder de bomen is bosgrond. Tussen de bomen door loopt een pad. 

Om me heen zie ik mensen hun schoenen uitdoen en op blote voeten het pad betreden. Ik wacht nog even. De Petrikirche is misschien wel de oudste kerk van Dortmund (1322). Op het oog ongeveer de helft zo groot als de Sint Jan, met hoge, lichte ramen. Normaal gesproken komen mensen er vooral voor een beroemd 16e eeuws altaarstuk. Maar vandaag is het net of de kerk binnenstebuiten is gekeerd. Wie door de deur stapt, stapt het bos in, haalt diep adem om de boslucht op te snuiven, voelt aarde en dennennaalden onder de voeten. Vindt verkoeling en komt tot rust. En begint te lopen. 

Het pad tussen de bomen is een belevenispad waarop je met alle zintuigen het bos waarneemt en beleeft. Er zijn voel-dozen waar je alleen door te voelen kunt ontdekken wat er in ligt, er is een open plek om stil te worden en te luisteren naar bosgeluiden. Hier en daar hangt een tekst uit de bijbel, een prikkelende vraag om over na te denken, een gedicht. Het bos nodigt uit om na te denken over de ‘sporen van God’ in de schepping. Aan het eind krijg je een glas koel water en, als je wilt, een persoonlijke zegen. Zo stap je verfrist weer naar buiten. 

Dit bos in de kerk is een bijdrage van de ‘Kirchenkreis’ (classis) Wittgenstein. Wittgenstein heeft met zijn eindeloze sparren- en beukenbossen meer bos dan welke regio in Duitsland ook. De kerk wil in dit project natuur en geloof, bos en spiritualiteit bij elkaar brengen. Het bos is een plek waar levens- en geloofsvragen opborrelen en dat ruimte geeft om even afstand te nemen van de drukte van het gewone leven, om te luisteren, te ontdekken. 

Wat doet deze ervaring van ‘kerk-binnenstebuiten’ met een mens? Voor mij voelde het als een kleine pelgrimage. Het begint met de verrassing: een bos in de kerk?! Je stapt uit het vertrouwde en bekende en begint aan het pad zonder te weten wat je onderweg tegen komt. Ik aarzelde even voor ik eraan begon. Maar het bos en de bomen zagen er zo aanlokkelijk uit! De schaduw was zoet. Ik genoot van de rust en de koelte; maar ik kreeg ook nieuwe ideeën. Dat bos in de kerk - ik denk er nog vaak aan terug. Zou de kerk niet altijd zo moeten zijn?

Ds. Jacobine Scholte de Jong